HyperLink
वांछित शब्द लिख कर सर्च बटन क्लिक करें
 

साफ  
शब्दभेद/रूपभेद
व्युत्पत्ति
शब्दार्थ एवं प्रयोग
वि.
अ.
1.गन्दगीरहित, स्वच्छ, निर्मल।
  • उदा.--मळ-मूतर रा अंग, साफ जळ सूं कर धोवै। घर आ दांतण करै, नाकण लोयण न लकोवै।--टाबर सईकड़ौ ज्यूं--साफ कपड़ौ।
2.दोष, विकार आदि से रहित। ज्यूं--वौ साफ दिल रौ आदमी है।
3.शुद्ध, खालिस। ज्यूं--साफ सोनौ।
4.जिसका तल ऊबड़-खाबड़, गांठ या शाखा से रहित हो। ज्यूं--खेत साफ है।
5.जिसकी रचना में दोष, त्रुटि आदि न हो। ज्यूं--वा री लिखावट साफ है।
6.नैतिक दृष्टि से बिलकुल ठीक, शुद्ध, छल-कपट से रहित। ज्यूं--वौ साफ नीति रौ आदमी है।
7.जिसमें किसी प्रकार का अंधकार या धुन्धलापन न हो, देखने में निर्मल, स्वच्छ। ज्यूं--
1.रोसनदांन सूं घर मैं साफ रोसनी आवै।
2.बिरखा पछै आभौ साफ व्हियोड़ौ चोखौ।
8.स्पष्ट।
  • उदा.--1..नाहर आगळ न्हासता, सुणता वातां साफ भाळ्‌यौ नाहर भागतौ, तौ आगळ 'परताप'।--महादांन बणसूर
  • उदा.--2..सुणियौ कांनां साफ, पारस किणी न पेखियौ।--महादांन बणसूर
  • उदा.--3..कूंजड़ौ जोर जतावतौ कैवण लागौ--सेठ होय यूँ डरौ भलां! औ तौ धंधौ है। पण म्हनै काच मैं दीखै ज्यूं साफ दीखै है कै कालै तेजी आय जावैला।--फुलवाड़ी
  • मुहावरा--(1) साफ कैणौ=स्पष्ट कहना। (2) साफ छूटणौ, साफ बचणौ=निर्दोष प्रमाणित होकर बच जाना। (3) साफ साफ कैणौ, साफ साफ सुणाणौ=खरी खरी कहना, स्पष्ट कहना।
9.समाप्त, खत्म। ज्यूं--माल साफ कर दियौ।
  • मुहावरा--साफ करणौ =नष्ट करना, मारना, वद करना, खत्म करना, समाप्त करना।
10.चुकाया हुआ, चुकता। ज्यूं--उणरौ हिसाब साफ कर दियौ।
11.जिसमें किसी प्रकार की बाधा या विघ्न न हो, सहज, सरल, निर्विघ्न।
  • उदा.--म्हैं खुस हौ नै बोल्यौ--लीना, तूं म्हारौ भार हळकौ कर दियौ। एक बात जिकी मन मांय ब्याधा बण रई ही वा साफ होयगी। ठीक है, म्हैं घोड़ौ अर गांठड़ी कालै दोनूं पुगा दूंला।--तिरसंकू
12.जो अनुचित या नियम विरुद्ध न हो। (कार्य) ज्यूं--उण रौ खेल साफ हौ।
13.जिसके सुनने या समझने में कठिनाई न हो। ज्यूं--बी.बी.सी.री खबरां साफ आवै।
14.जिस पर कुछ अंकित न हो, कोरा। ज्यूं--साफ कागद।
15.बिलकुल।
  • उदा.--1..म्हैं भी साफ रूखौ जबाब दियौ--मैनेजर री इजाजत लियावौ। अब तांणी म्हैं सोफै सूं उठ'र दरवाजै कनै ऊभौ हौ।--तिरसंकू
  • उदा.--2..मां, इण रांमत सूँ तौ म्हारौ जीव साफ फाटग्यौ। थारै आगै म्हारौ बस नीं चालै, नींतर म्हैं तौ कदैई न्हाय छूटती।--फुलवाड़ी
  • उदा.--3..जै अळगै दिसावर अैड़ौ जोगौ टाबर साथै चालै परौ तौ कैड़ौ नांमी कांम बणै। सेठ कुमार नै आपरै मन री बात दरसाई। पैला तौ कुमार साफ नटग्यौ।--फुलवाड़ी
  • उदा.--4..म्हैं दूजी कांनी मूंडौ फेर लियौ पण आडी निजर सूं देख्यौ तौ वै दोन्यूँ जणा म्हारै कांनी ईज आवता हा। एक जणौ साफ नजीक आय'र बोल्यौ--बाबू तुमी इकदै रहणार आए।--रातवासौ


नोट: पद्मश्री डॉ. सीताराम लालस संकलित वृहत राजस्थानी सबदकोश मे आपका स्वागत है। सागर-मंथन जैसे इस विशाल कार्य मे कंप्युटर द्वारा ऑटोमैशन के फलस्वरूप आई गलतियों को सुधारने के क्रम मे आपका अमूल्य सहयोग होगा कि यदि आपको कोई शब्द विशेष नहीं मिले अथवा उनके अर्थ गलत मिलें या अनैक अर्थ आपस मे जुड़े हुए मिलें तो कृपया admin@charans.org पर ईमेल द्वारा सूचित करें। हार्दिक आभार।






राजस्थानी भाषा, व्याकरण एवं इतिहास

Project | About Us | Contact Us | Feedback | Donate | संक्षेपाक्षर सूची